Niemieccy bankowcy chcą do 12 dni wolnych rocznie za pracę z AI. Czas zaoszczędzony przez czaty zwykle idzie na kolejne zadania

Niemiecki związek zawodowy DBV, według własnych danych drugi co do wielkości w tamtejszych finansach, idzie 8 października do rokowań z prywatnymi bankami z żądaniem dni wolnych za sztuczną inteligencję. Od jednego do trzech na kwartał, w działach, w których banki wdrożyły AI. Uzasadnienie jest proste: maszyna zabiera łatwe sprawy, a człowiekowi zostają wyjątki, reklamacje i sprawdzanie jej wyników.

Pod spodem leży pytanie ważniejsze od samego urlopu. Komu przypada czas zaoszczędzony przez AI? Najszersze dane na ten temat pochodzą z Danii. Wynika z nich, że do czasu wolnego trafia go niewiele.

Na stronie poświęconej rokowaniom DBV nazywa dni odciążenia „wyrównaniem za wytworzoną wartość”. Jeśli technologia zastępuje rutynę i podnosi wydajność, część tego zysku ma trafić do zatrudnionych. Szczegóły z komunikatu dla członków związku podał 25 września Handelsblatt za Bloombergiem. Od jednego do trzech dni na kwartał, zależnie od obciążenia. Do wykorzystania w tym samym kwartale, także przez osoby na części etatu. Rocznie daje to od 4 do 12 dni.

Umowa zbiorowa prywatnych banków przyznaje dziś 30 dni urlopu przy 39 godzinach pracy w tygodniu. Górny wariant żądania podniósłby więc wolne o 40 procent. Obok dni odciążenia związek chce 9,5 procent podwyżki na 24 miesiące.

AGV Banken, zrzeszenie pracodawców prywatnych banków, żądanie odrzuca. W stanowisku dla serwisu private banking magazin pisze, że dni wolne podrożyłyby pracę akurat tam, gdzie automatyzacja ją likwiduje. To „zwiększyłoby tylko presję kosztową i odbiło się na kolejnych miejscach pracy”. Na tezę, że AI utrudnia pracę, związek według pracodawców nie ma dowodów.

Własny dowód pracodawców to ich badanie opublikowane w listopadzie 2025 roku. Wśród bankowców korzystających z AI 87 procent jest zadowolonych z ilości czasu i zasobów w pracy. Wśród pozostałych takich osób jest 64 procent. Według 62 procent użytkowników AI poprawia wydajność ich pracy. Połowa mówi też, że przybyło w niej trudniejszych zadań.

Ta ostatnia liczba jest zgodna z diagnozą związku. Spór dotyczy więc oceny: czy trudniejsza praca to ciężar, czy awans. Sascha Stowasser, dyrektor instytutu nauk o pracy ifaa, stanął w sierpniu po stronie drugiej odpowiedzi. Jego zdaniem z samego użycia AI nie wynika ryczałtowa potrzeba dodatkowego odpoczynku, a złożoności nie należy mylić z obciążeniem.

Ekonomiści Anders Humlum z Uniwersytetu Chicagowskiego i Emilie Vestergaard z Uniwersytetu Kopenhaskiego połączyli ankiety z duńskimi rejestrami zarobków i godzin pracy. Objęli jedenaście zawodów, w tym doradców finansowych i obsługę klienta. Według wersji pracy z marca 2026 roku użytkownicy czatów oszczędzają średnio około 3 procent godzin pracy. Badani odpowiedzieli też, co robią z odzyskanym czasem.

Czas nie przepadł. Zmienił się w kolejną pracę, także zupełnie nową. Od 8 do około 17 procent użytkowników, zależnie od firmy, dostało obowiązki, których wcześniej nie było: sprawdzanie wyników AI, pilnowanie zgodności z zasadami, wdrażanie narzędzi. W rejestrach zarobki i przepracowane godziny się nie zmieniły. Autorzy wykluczają zmianę większą niż 2 procent dwa lata po premierze ChatGPT. Więcej pracy w tych samych godzinach za te same pieniądze związek nazywa zagęszczeniem.

Podobny obraz daje badanie Aruny Ranganathan i Xingqi Maggie Ye z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley, opisane w lutym w Harvard Business Review. Przez osiem miesięcy śledziły pracę w amerykańskiej firmie technologicznej zatrudniającej około 200 osób. Ludzie pracowali szybciej, brali szerszy zakres zadań i przenosili pracę na kolejne godziny dnia. Często nikt ich o to nie prosił. Firma nie nakazywała używania AI.

Duńskie liczby da się zestawić z żądaniem DBV. Rok ma około 260 dni powszednich. Po odjęciu 30 dni urlopu z umowy zbiorowej i świąt zostaje niemieckiemu bankowcowi około 220 dni pracy. Średnia oszczędność 3 procent godzin to przy takim roku około sześciu i pół dnia. Doradcy finansowi w duńskim badaniu oszczędzali 1,9 procent, czyli około czterech dni.

Najniższy wariant żądania, jeden dzień na kwartał, oddaje zatem pracownikowi mniej więcej tyle czasu, ile według duńskich danych AI oszczędza doradcy przez rok. Górny wariant przekracza średnią oszczędność prawie dwukrotnie. Duńska ankieta pochodzi z 2024 roku i dotyczy czatów. W bankach AI pracuje dziś także przy wykrywaniu oszustw, ocenie zdolności kredytowej i w zapleczu, jak podaje AGV Banken, więc oszczędność może być dziś większa.

Najbliższy polski odpowiednik żądania DBV to rządowy pilotaż skróconego czasu pracy. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zapowiadało go w kwietniu 2025 roku z powołaniem na zmiany technologiczne i „rewolucję AI”. Jako jedną z dopuszczalnych form wymieniło dodatkowe dni urlopu.

Od stycznia 2026 roku pilotaż prowadzi 90 pracodawców z ponad 5 tysiącami pracowników. W pierwszym półroczu skracają czas pracy o 10 procent, w drugim o 20, bez obniżki pensji. Dopłata z Funduszu Pracy sięga miliona złotych na pracodawcę i 20 tysięcy na pracownika. Na liście uczestników nie ma banku. Są gminy, wodociągi, biura rachunkowe, a jeden powiat nazwał swój projekt „SmartWork AI”.

Tu leży zasadnicza różnica. W Niemczech związek chce, żeby wolne za AI sfinansował bank, bo to bank zyskuje na automatyzacji. W Polsce krótszy czas pracy testuje się za pieniądze publiczne, w urzędach i małych firmach, bez udziału banków.

Nawet jeśli banki odrzucą żądanie, jedno już się zmieniło. Czas zaoszczędzony przez AI przestał być prywatną sprawą każdego pracownika. Trafił na stół rokowań i jest tam liczony w dniach.