Znak ChatGPTTechnologia·7 listopada 2026·4 min

Jednego pisarza o AI oskarżono, drugi sam się przyznał

Philippe Jaenada, laureat francuskiej Nagrody Goncourtów, powiedział w radiu, że trzy razy użył AI, w tym raz do ukrytego w książce zdania napisanego przez ChatGPT. 25 września Akademia usunęła z listy powieść Thélysona Oréliena po zarzutach o plagiat i AI. Autor zaprzeczył masowemu użyciu AI.

Sala dawnej biblioteki z malowanym stropem
Zdjęcie ilustracyjne

Na skróty

  • 3 listopada Philippe Jaenada dostał francuską Nagrodę Goncourtów, a 4 listopada powiedział w radiu France Inter, że przy powieści trzy razy użył sztucznej inteligencji (AI). Według agencji AFP jedno zdanie w książce napisał ChatGPT, a pisarz ukrył je, żeby pobawić się z czytelnikiem.
  • 25 września, ponad pięć tygodni wcześniej, Akademia Goncourtów usunęła z listy powieść Thélysona Oréliena po zarzutach o plagiat i AI. Autor zaprzeczył masowemu użyciu AI.
  • Wydawnictwo Boréal zakończyło z Orélienem współpracę 21 października i pisze, że nadal nie zna zakresu użycia AI w powieści.
  • Akademia rozważała zapis, że nagrodę może dostać tylko dzieło napisane przez człowieka. Źródła nie opisują reakcji Akademii na wyznanie Jaenady.

Akademia Goncourtów, jury francuskiej nagrody literackiej, 25 września usunęła z listy kandydatów powieść kanadyjsko-haitańskiego pisarza Thélysona Oréliena. Zarzuty dotyczyły plagiatu i użycia sztucznej inteligencji (AI). 3 listopada nagrodę dostał Philippe Jaenada za powieść „L'inconnue du quai de Javel”. Dzień później przyznał się do ChatGPT.

W radiu France Inter Jaenada, 62 lata, wymienił trzy użycia AI, jak podała agencja AFP. Pierwsze: zdanie napisane przez ChatGPT, które ukrył w książce, żeby „bawić się z czytelnikiem”. Drugie: żeby trochę ponabijać się z ChatGPT, bo ten odpowiada zupełnie absurdalnie na pytania o dane techniczne. Trzecie: poszukiwania techniczne.

Według polskiego serwisu Granice.pl pisarz pokazał rozmowy z narzędziami AI na stronach 237–240 książki i zachęcił czytelników do znalezienia ukrytego zdania. Oprócz ChatGPT korzystał z Claude, czatu firmy Anthropic. Jurorom Goncourtów zdanie ujawnił dopiero we wtorek 3 listopada, jak podała AFP. Źródła nie podają, czy przed głosowaniem.

„Nie da się odepchnąć AI ani udawać, że jej nie ma. Trzeba z niej korzystać, trzeba to przyznać, trzeba ją oswoić i nie dać się zastąpić.”
- Philippe Jaenada, pisarz, France Inter, w relacji AFP z 4.11.2026 (tłumaczenie z francuskiego)

Orélienowi zarzucono, że niemal całą książkę napisało AI

Według RTS, szwajcarskiej telewizji publicznej, esejysta Samuel Fitoussi był jednym z administratorów konta, które postawiło zarzut. Podkreślił, że był to projekt zbiorowy. Twierdził, że powieść Oréliena napisała „niemal w całości” sztuczna inteligencja, a jej fragmenty kazał przeanalizować amerykańskiemu programowi Pangram. Pangram to detektor, czyli program szacujący, czy tekst napisał człowiek. Orélien zaprzeczył masowemu użyciu AI.

Kanadyjskie wydawnictwo Boréal 21 października ogłosiło, że kończy współpracę z autorem, nie wyda jego kolejnych książek i nie dodrukuje powieści. Napisało, że analizy wykazały ślady znaczników AI w metadanych, czyli ukrytych informacjach zapisanych w plikach, części dokumentów. Wydawnictwo pisze, że nadal nie zna zakresu użycia AI, a autor kilka razy zapewniał je, że jej nie użył. Dla Boréal podstawowa jest kwestia zaufania między autorami a wydawcami.

Zakaz AI w regulaminie Akademia dopiero rozważała

6 października France Inter dowiedziało się od prezesa Akademii, Philippe'a Claudela, że chce on zmienić regulamin Goncourtów i zakazać AI, jak podało franceinfo, serwis francuskich mediów publicznych. AFP podała, że Akademia zastanawia się nad lekką zmianą regulaminu, by zapisać, że nagroda „może wieńczyć wyłącznie dzieło napisane przez istotę ludzką”. Źródła nie podają, czy zmianę wpisano.

Akademia sprawdziła detektorem AI wszystkie książki z drugiej listy kandydatów, podało France Inter. Francuski serwis The Pingouin zwraca uwagę, że poprawka pisowni i wygenerowanie całego rękopisu to różne sprawy. Według niego wysoki wynik detektora nie odtwarza chronologii pisania ani nie mierzy dokładnego udziału człowieka. Podejrzenie może wzmocnić.

Jedna sprawa opiera się na zarzucie, druga na przyznaniu

Zakres użycia AI w książce Oréliena pozostaje nieustalony: Fitoussi mówi o niemal całości, autor zaprzecza, a wydawca pisze, że zakresu nie zna. U Jaenady zakres podaje sam autor: trzy użycia.

Czytaj też

Wykrywacz napisał, że to AI. Jego własny producent pisze, że to nie jest dowód

Operator polskiego systemu antyplagiatowego stwierdza wprost, że wiarygodne wykrywanie tekstów z AI jest obecnie praktycznie niemożliwe.

Źródła

  1. AFP w serwisie Orange, „Le Goncourt: Philippe Jaenada revendique un usage modéré et ludique de l'IA”, 04.11.2026
  2. franceinfo, wypowiedź Philippe'a Jaenady po otrzymaniu Nagrody Goncourtów, 03.11.2026
  3. Granice.pl, „Zdobył nagrodę Goncourtów, przyznał, że podczas pisania korzystał z ChatGPT”, 05.11.2026
  4. RTS, o usunięciu powieści Thélysona Oréliena z selekcji i roli Samuela Fitoussi, 25.09.2026
  5. AFP w serwisie TradingView, o rozważanej zmianie regulaminu Goncourtów
  6. Éditions du Boréal, komunikat o zakończeniu współpracy z Thélysonem Orélienem (źródło pierwotne), 21.10.2026
  7. franceinfo, o planowanej zmianie regulaminu Goncourtów i detektorze AI, 06.10.2026
  8. The Pingouin, o detektorach AI jako dowodzie w sprawie Goncourtów, 27.09.2026

Czy ten tekst Ci pomógł?

Jedno kliknięcie. Bez podawania adresu e-mail. Dzięki temu wiem, które teksty wymagają poprawy.