Trzej szefowie wezwali do zwolnienia tempa AI. Rynek nie uciekł, tylko przesunął pieniądze

W sobotę szef Anthropic napisał, że branża musi zwolnić tempo prac nad najmocniejszymi modelami. W poniedziałek akcje producentów chipów poszły w dół, a spółka sprzedająca ochronę przed cyberatakami urosła o prawie czternaście procent. To jest cała odpowiedź rynku na ten apel: nikt nie wycofał pieniędzy ze sztucznej inteligencji, pieniądze przeszły na drugą stronę stołu.

Z nagłówków wychodzi bunt trzech miliarderów przeciwko własnej branży i panika na giełdzie. Po sprawdzeniu, co każdy z nich napisał i co zrobiły kursy, wychodzi coś innego i ciekawszego.

Dario Amodei, szef Anthropic, opublikował 12 września esej na własnej stronie. Nie żąda w nim zatrzymania prac. Żąda wydłużenia odstępów między kolejnymi skokami możliwości, żeby zdążyć je zabezpieczyć i żeby zewnętrzni kontrolerzy zdążyli je sprawdzić.

Sam Altman z OpenAI poparł go w ciągu kilkunastu godzin i zrobił to w sposób, który zobowiązuje jego własną firmę: zapowiedział, że OpenAI też wpuści niezależnych kontrolerów z dostępem takim jak dla pracownika.

Zobowiązanie dotyczy jednej rzeczy: wpuszczenia kontrolerów. Nie pada w nim ani słowo o wolniejszym wypuszczaniu modeli, choć tak właśnie bywa streszczane. Dwa dni później ten sam autor nazwał drugie zagrożenie, o którym w relacjach prawie nie ma mowy: skupienie władzy, gdy jedna firma albo jeden kraj narzuca wszystkim swój światopogląd przez wystarczająco potężny model.

Dzień później dołączył Demis Hassabis z Google DeepMind. Jego wpis jest krótszy i różni się w jednym miejscu: nie ma w nim zobowiązania własnej firmy do czegokolwiek. Jest poparcie kierunku i odesłanie do wcześniejszej propozycji DeepMind, czyli branżowego organu od standardów.

Wkład Elona Muska to dwa słowa: Dario ma rację. I jedno sprostowanie, bo polskie i zagraniczne relacje zgodnie przypisują go w tej sprawie do SpaceX. Musk wypowiadał się jako właściciel xAI, czyli firmy, która buduje konkurencyjny model Grok. To zmienia wymowę poparcia: głos zabrał ktoś z tego samego rynku, nie ktoś z boku.

Tego samego dnia wieczorem odpowiedział Satya Nadella z Microsoftu. Jego wpis jest najdłuższy z całej czwórki i najmniej przypomina poparcie. Zgadza się z kierunkiem i wprost popiera pomysł kontrolerów wpuszczonych do środka firm, ale dokłada własny warunek, którego u pozostałych nie ma.

Warto zapamiętać proporcje, bo giną w relacjach. Jest jeden rozbudowany esej i cztery odpowiedzi. Jedna z konkretnym zobowiązaniem własnej firmy, jedna popierająca sam kierunek bez zobowiązania, jedna licząca dwa słowa i jedna, która zgadza się z kierunkiem i od razu stawia warunek. Pięć wypowiedzi z pięciu różnych firm, rozłożone na dwa dni. Nie wspólne ogłoszenie.

Poniżej zmiana kursu zamknięcia z poniedziałku 14 września wobec zamknięcia z piątku 11 września. Procenty policzone z kursów, żeby dało się je sprawdzić.

• Nvidia: 218,29 na 210,96 dolara, czyli minus 3,36 procent
• Intel: 102,94 na 97,19 dolara, czyli minus 5,59 procent
• Micron Technology: 975,26 na 924,03 dolara, czyli minus 5,25 procent
• Indeks PHLX Semiconductor, czyli koszyk spółek półprzewodnikowych: 11 824,00 na 11 131,28 punktu, czyli minus 5,86 procent
• CrowdStrike, spółka od cyberbezpieczeństwa: 206,74 na 235,38 dolara, czyli plus 13,85 procent
• SoftBank w Tokio, największy inwestor OpenAI: 6 540 na 5 839 jenów, czyli minus 10,72 procent. We wtorek odrobił do 6 279 jenów, czyli plus 7,54 procent

Gdyby rynek uwierzył, że sztuczna inteligencja zwalnia, wszystko poszłoby w dół razem. Zamiast tego pieniądze wyszły od tych, którzy sprzedają moc obliczeniową, i weszły do tych, którzy sprzedają obronę przed tym, o czym Amodei ostrzega. Odbicie SoftBanku następnego dnia mówi to samo.

Relacje streszczają to jednym zdaniem: Biały Dom odrzucił apel. W rzeczywistości padły dwie różne odpowiedzi. David Sacks, doradca prezydenta do spraw AI, przyjmuje ryzyko do wiadomości i odmawia firmom jedynie roli, o którą proszą.

Donald Trump poszedł w przeciwną stronę i zanegował samo ryzyko.

Jedno stanowisko mówi firmom: zróbcie to sami, nie potrzebujecie na to zgody rządu. Drugie mówi: nie ma czego robić. Sklejenie tego w jedno zdanie o odrzuceniu apelu gubi całą różnicę.

Linia krytyki biegnie gdzie indziej, niż można się spodziewać. Zarzut nie brzmi: wymyśliliście ryzyko. Brzmi: lekarstwo akurat wzmacnia tych, którzy je przepisują.

Inwestor Chamath Palihapitiya odczytał esej jako próbę zablokowania darmowej, otwartej konkurencji i skupienia władzy w Anthropic. Sacks dołożył zarzut zmowy, pisząc firmom, żeby przestały udawać, że prawo antymonopolowe trzeba zawiesić, żeby mogły się dogadać. Do tego dochodzi okoliczność, której nikt nie musi interpretować: Anthropic apeluje o hamowanie i w tym samym czasie przygotowuje wejście na giełdę, a OpenAI popiera apel i swoje wejście odkłada, tłumacząc to bezpieczeństwem. Ta sama sytuacja posłużyła dwóm firmom do przeciwnych ruchów i obie nazwały ją tak samo.

Dzień po publikacji tego tekstu padł zarzut innego rodzaju. Inwestor Bill Gurley napisał 16 września, że przy katastrofach Boeinga 737 MAX i elektrowni w Fukushimie dochodzenia wskazały tę samą przyczynę: nadzorca był zbyt blisko nadzorowanego. Nazywa się to przejęciem regulatora. Wniosek Gurleya dotyczy wprost pomysłu z niezależnymi kontrolerami.

To nie jest zarzut zmowy ani podważanie intencji. To zarzut o budowę: kontroler, którego firma sama wybiera i sama wpuszcza, nie ma nad nią władzy i nie odpowiada przed nikim z zewnątrz. Obie firmy zobowiązały się do dostępu dla kontrolerów. Żadna nie powiedziała, kto tych kontrolerów wyznacza.

Microsoft wyłożył 14 września dokument o tym, jak mają zachowywać się jego własne modele. Odrzuca w nim pomysł, że model mógłby mieć świadomość, prawa albo osobowość prawną, i wymaga, żeby model nie opierał się poprawianiu ani wyłączeniu. Tyle że sam dokument mówi o sobie coś, co w relacjach ginie.

To jest różnica między „zrobione" a „pytamy, czy tak zrobić". Konsultacje mają trwać sześć tygodni, poprawiona wersja ma wyjść pod koniec 2026 roku i sterować pracą nad modelami od 2027.

Sam dokument nigdzie nie odwołuje się do apelu Amodeia i wyrasta z linii, którą Microsoft prowadzi od listopada 2025. Moment ogłoszenia jest już jednak związany z apelem wprost: Satya Nadella zapowiedział ten kodeks w ostatnim zdaniu wpisu, w którym odpowiadał na esej. Treść stoi osobno, kalendarz nie.