AI Act: najostrzejsze przepisy przesunięto o rok. Ale obowiązek ujawniania AI wszedł 2 sierpnia i dotyczy też małych firm

Wiele miejsc w sieci zapowiadało 2 sierpnia 2026 jako dzień, w którym w całej Unii zaczynają obowiązywać surowe przepisy dla systemów AI „wysokiego ryzyka". Ten dzień minął bez tego. Ale tego samego dnia wszedł w życie inny, znacznie cichszy przepis - i to ten obejmuje niemal każdego, kto ma na stronie chatbota albo publikuje cokolwiek zrobione przez AI.

AI Act to unijne rozporządzenie o sztucznej inteligencji - pierwsze tego typu na świecie, obowiązujące od sierpnia 2024 r., ale z przepisami wchodzącymi etapami przez kilka lat, żeby firmy zdążyły się dostosować. 2 sierpnia 2026 miał być jednym z takich etapów: dniem, w którym zaczynają wiązać najostrzejsze obowiązki dla systemów „wysokiego ryzyka" - czyli AI używanej tam, gdzie błąd kosztuje najwięcej. Trzy tygodnie wcześniej ten plan się zmienił. Co ważne: przesunięto TĘ część, a nie cały AI Act - i właśnie na tym rozróżnieniu najłatwiej się przewrócić.

Instytucje unijne przyjęły tzw. „Digital Omnibus" - pakiet poprawek do AI Act, uzgodniony politycznie 7 maja 2026 i obowiązujący od 27 lipca 2026, czyli sześć dni przed pierwotnym terminem. Efekt: przepisy dla systemów wysokiego ryzyka z Załącznika III (m.in. biometria, infrastruktura krytyczna, edukacja, zatrudnienie, migracja i azyl) zaczną obowiązywać dopiero od 2 grudnia 2027, nie od 2 sierpnia 2026.

Przesunięto też termin dla AI wbudowanej w produkty regulowane osobnymi przepisami (np. windy czy zabawki) - z 2 sierpnia 2027 na 2 sierpnia 2028. Ten sam pakiet dołożył jednak nowy, odrębny zakaz: generowania przez AI treści seksualnych bez zgody osoby przedstawionej oraz materiałów przedstawiających wykorzystywanie seksualne dzieci. Ten zakaz ma zacząć obowiązywać w grudniu 2026 - to inna data niż całe przesunięcie opisane wyżej, i warto jej nie mylić z resztą.

Od 2 sierpnia 2026 urząd unijny ds. AI (AI Office) oraz wyznaczone organy w każdym kraju członkowskim formalnie przejęły odpowiedzialność za wdrażanie, nadzór i egzekwowanie AI Act - czyli infrastruktura do pilnowania przepisów ruszyła, nawet jeśli same przepisy dla systemów wysokiego ryzyka jeszcze nie obowiązują.

Osobna sprawa, którą łatwo pomylić z tą datą: obowiązki dla dostawców modeli ogólnego przeznaczenia (GPAI - general-purpose AI, czyli duże modele językowe stojące za narzędziami jak ChatGPT, Claude czy Gemini) obowiązują już od 2 sierpnia 2025, czyli od roku. To obowiązki po stronie producenta modelu, nie firmy, która z gotowego narzędzia korzysta.

Tu jest najważniejsza rzecz w całym tym temacie, a przechodzi w polskich mediach niemal bez echa. AI Act ma osobny artykuł 50, nazywany „obowiązkami przejrzystości". Nie należy on do struktury podzielonej na poziomy ryzyka - przypisany jest do tego, CO narzędzie robi (rozmawia, generuje treść, rozpoznaje emocje, tworzy deepfake), a nie do tego, jak bardzo jest ryzykowne. Dlatego „Digital Omnibus", który przesunął przepisy dla wysokiego ryzyka, tego artykułu w ogóle nie dotknął. Obowiązuje od 2 sierpnia 2026 i już działa.

Druga rzecz, która przesądza, czy to Twój problem: artykuł 50 obciąża nie tylko producentów modeli, ale też „wdrażających" (deployers) - czyli firmy, które biorą gotowe narzędzie i używają go u siebie. Definicja Komisji Europejskiej wyłącza wyłącznie użycie „personal, non-professional", czyli czysto prywatne. Firma jednoosobowa używająca ChatGPT do treści na stronę mieści się w tym przepisie tak samo jak korporacja. Małe firmy nie mają zwolnienia - mają tylko tyle, że przy ustalaniu wysokości kary bierze się pod uwagę ich wielkość.

1. 1

   Powiedz, że to bot - zanim ktoś zapyta

   Artykuł 50 ust. 1: człowiek musi wiedzieć, że rozmawia z systemem AI, „chyba że jest to oczywiste". Jeśli masz na stronie chatbota albo automatyczne odpowiedzi na Messengerze czy WhatsAppie - dopisz jedno zdanie na starcie rozmowy. To najtańsza rzecz z całej listy i najczęściej pomijana.

2. 2

   Oznaczaj obrazy, wideo i audio zrobione przez AI

   Artykuł 50 ust. 2: treść wygenerowana przez AI ma być oznaczona tak, żeby dała się rozpoznać maszynowo. Dla narzędzi, które były na rynku przed 2 sierpnia 2026, ten jeden obowiązek ma odroczenie - do 2 grudnia 2026. To jedyne odroczenie w tym artykule i warto z niego skorzystać na spokojne ustawienie procedury, a nie na przeczekanie.

3. 3

   Deepfake - ujawnij przy pierwszym kontakcie

   Artykuł 50 ust. 4: jeśli publikujesz realistyczny obraz, nagranie audio albo wideo przedstawiające prawdziwą osobę lub zdarzenie, którego nie było - odbiorca musi się o tym dowiedzieć od razu, nie po kliknięciu w opis.

4. 4

   Tekst w sprawach publicznych - też oznaczaj

   Ten sam ustęp: tekst wygenerowany albo przerobiony przez AI, publikowany w sprawach będących przedmiotem zainteresowania publicznego, wymaga wyraźnej etykiety. Zwykły opis produktu w sklepie tu nie wpada - komentarz do sprawy publicznej już tak.

5. 5

   Rozpoznawanie emocji i biometria - poinformuj ludzi

   Artykuł 50 ust. 3: jeśli używasz systemu rozpoznającego emocje albo kategoryzującego ludzi na podstawie cech biometrycznych, osoby nim objęte muszą o tym wiedzieć. Dotyczy to mniejszości firm, ale jeśli dotyczy - jest bezwzględne.

Prezydent podpisał polską ustawę wdrażającą AI Act. Ustawa weszła w życie 11 sierpnia 2026 r. i powołała nowy organ nadzoru: Komisję Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI), obsługiwaną organizacyjnie przez Ministerstwo Cyfryzacji, z przewodniczącym powoływanym przez Sejm za zgodą Senatu.

Same narzędzia egzekucji - kontrole, postępowania, kary administracyjne - zaczną realnie działać później, od 28 października 2026, kiedy Sejm zdąży powołać przewodniczącego Komisji. Do tego czasu urząd formalnie istnieje, ale bez pełnych zębów.

• Sprawdź dziś, czy masz gdziekolwiek chatbota albo automatyczne odpowiedzi - na stronie, na Messengerze, na WhatsAppie, w formularzu. Jeśli tak, i nie ma tam zdania „rozmawiasz z asystentem AI", to jest jedyna rzecz z tej listy, którą trzeba było zrobić już 2 sierpnia. Poprawienie tego zajmuje kilka minut.
• Zrób listę miejsc, w których publikujesz obrazy, wideo albo audio zrobione przez AI - łącznie z reklamami i grafikami na social media. Na oznaczenie ich w sposób maszynowo rozpoznawalny masz czas do 2 grudnia 2026, jeśli narzędzie było na rynku przed 2 sierpnia. To dobry moment na ustalenie procedury, nie na przeczekanie.
• Jeśli nie działasz w biometrii, infrastrukturze krytycznej, edukacji, zatrudnieniu (np. AI do przesiewu CV) ani migracji/azylu - te NAJOSTRZEJSZE obowiązki AI Act faktycznie jeszcze Cię nie wiążą. Mają czas do grudnia 2027. To jest ta część, którą przesunięto, i tylko ona.
• Obowiązki dotyczące samego modelu (jak ChatGPT, Claude czy Gemini jest zbudowany i trenowany) leżą po stronie producenta od sierpnia 2025 - tego nie musisz robić Ty. Ale sposób, w jaki UŻYWASZ tego narzędzia u siebie, to już Twoja odpowiedzialność jako „wdrażającego". Tu właśnie wchodzi artykuł 50.
• Od 11 sierpnia w Polsce istnieje KRiBSI, a od 28 października będzie mogła prowadzić kontrole i nakładać kary. Do tego czasu jest realny czas na uporządkowanie dwóch pierwszych punktów bez pośpiechu.

To nie jest porada prawna - to zestawienie dat i przepisów na podstawie oficjalnego FAQ Komisji Europejskiej do artykułu 50, analiz kancelarii prawnych oraz niezależnych relacji prasowych, ze wskazanymi źródłami. Stan na 17 sierpnia 2026 r. Przy chatbotach i oznaczaniu treści zakres obowiązku zależy od tego, jak dokładnie jest u Ciebie ustawiony - jeśli prowadzisz coś więcej niż prosty formularz kontaktowy, warto to raz przejść z prawnikiem specjalizującym się w AI Act.