Dwudziestu pięciu laureatów Medalu Fieldsa ostrzega przed AI. W pierwszym akapicie potwierdzają, że modele rozwiązują wielkie otwarte problemy
Deklaracja z 11 września nie zarzuca sztucznej inteligencji, że liczy źle. Zarzuca tempo ogłaszania wyników i brak przypisu. Pod tekstem jest ponad siedem tysięcy podpisów, w tym pięćdziesiąt z polskich uczelni i instytutów.
Na skróty
- Deklarację opublikowano 11 września 2026 na stronie mathandai.org, z numerem DOI, czyli w formie, którą da się zacytować i sprawdzić.
- Podpisało ją 25 laureatów Medalu Fieldsa, od Pierre’a Deligne’a z 1978 roku po Yu Denga z 2026.
- Pierwszy akapit mówi, że możliwości modeli językowych wzrosły do poziomu, na którym rozwiązują one poważne otwarte problemy w wielu działach matematyki. Zastrzeżenie dotyczy czego innego.
- Trzy zarzuty: traktowanie matematyki jako benchmarku, ogłaszanie wyników bez opracowania i bez przypisów oraz zerwanie łańcucha przekazywania wiedzy między ludźmi.
- Na 15 września deklarację poparło 7059 osób. Wśród nich co najmniej 50 z polskich uczelni i instytutów, najwięcej z Uniwersytetu Warszawskiego.
Nagłówki mówią, że dwudziestu pięciu laureatów Medalu Fieldsa ostrzega przed sztuczną inteligencją. Ich deklaracja zaczyna się od zdania, którego w tych nagłówkach nie ma: możliwości modeli językowych wzrosły w ostatnich miesiącach na tyle, że rozwiązują one poważne otwarte problemy w wielu działach matematyki. Ostrzeżenie dotyczy nie tego, czy modele liczą dobrze, tylko co ten sposób pracy robi z samą dziedziną.
Trzy zarzuty, żaden nie dotyczy poprawności wyniku
- Matematyka jako miara jakości modelu. Rozwiązanie sławnego problemu było dotąd oznaką nowego zrozumienia, a nie celem samym w sobie. Gdy staje się testem dla producenta, zostaje z niego wynik bez drogi, która do niego doprowadziła.
- Ogłaszanie w pośpiechu. Deklaracja mówi o wynikach podawanych bez opracowania, bez wyodrębnienia nowych metod i bez cytowania wcześniejszych prac innych osób. Autorzy nazywają to wprost problemem przypisania autorstwa i plagiatu.
- Zerwany łańcuch przekazywania. Idea, której nikt nie przejmie, nie omówi i nie włączy do dorobku dziedziny, nie zaczyna żyć własnym życiem. Bez ludzi po drugiej stronie zostaje zapisem, a nie wiedzą.
„Solving problems is only a tool and proxy for achieving the primary goal of conceptual understanding and insight.”
W tym jednym zdaniu jest cała różnica między tym, co mówią nagłówki, a tym, co mówi dokument. Rozwiązanie problemu jest narzędziem i przybliżeniem celu, którym jest zrozumienie. Ostrzeżenie brzmi: przy dużej liczbie wyników produkowanych szybko narzędzie zaczyna działać przeciwko celowi.
Siedem tysięcy podpisów w cztery dni, pięćdziesiąt z Polski
Pod tekstem stoi dwadzieścia pięć nazwisk laureatów Medalu Fieldsa z roczników od 1978 do 2026, między innymi Pierre Deligne, Terence Tao, Peter Scholze, Maryna Wiazowska i Cédric Villani. Lista jest otwarta: poprzeć deklarację może każdy, kto zaloguje się identyfikatorem naukowym albo potwierdzi adres uczelniany.
Podpisy pod deklaracją, stan na 15 września 2026
25
laureatów Medalu Fieldsa jako autorzy tekstu
7059
osób, które poparły go przez cztery dni od publikacji
To średnio ponad siedemdziesiąt podpisów na godzinę, bez przerwy, od 11 września.
Polskich nazwisk jest na tej liście co najmniej pięćdziesiąt. Najwięcej z Uniwersytetu Warszawskiego (14), dalej Politechnika Wrocławska (7), AGH (6), Uniwersytet Jagielloński (6) i Instytut Matematyczny PAN (5). Liczba pochodzi z przeszukania listy podpisów po nazwach polskich uczelni i miast, więc jest dolną granicą: ktoś podpisany samym adresem zagranicznej uczelni tu nie wejdzie.
Ani żądania przepisów, ani nazwy żadnej firmy
Dokument nie wzywa do wstrzymania prac, nie żąda regulacji i nie wymienia z nazwy żadnego producenta modeli. Kończy się zdaniem, że sprawą trzeba zająć się pilnie: w środowisku matematycznym, w firmach rozwijających te technologie i szerzej, w społeczeństwie. Kto szuka tu apelu o zakaz, nie znajdzie go, i to jest różnica w stosunku do głośnych apeli o spowolnienie z tego samego tygodnia.
Autorzy sami rozszerzają zarzut na inne zawody
W deklaracji jest osobny akapit o tym, że lata nauki w każdym fachu służyły nie tylko wytworzeniu gotowej odpowiedzi czy produktu, ale też zbudowaniu zrozumienia i umiejętności zadawania nowych pytań. Systemy AI, zbudowane na wielkim dorobku wcześniejszej pracy ludzi, potrafią obecnie wytworzyć sam wynik. Oba cele przestają wtedy iść w parze.
Czytaj też
Trzej szefowie wezwali do zwolnienia tempa AI. Rynek nie uciekł, tylko przesunął się o kilka procent
Drugi głos z tego samego tygodnia, tyle że od producentów, i z policzonym skutkiem na giełdzie.
Źródła
Czy ten tekst Ci pomógł?
Jedno kliknięcie. Bez podawania adresu e-mail. Dzięki temu wiem, które teksty wymagają poprawy.